KADIN VE EKONOMİ

Türkiye ekonomisinin hızlı ve sürdürülebilir büyümesi için kadınların, işgücüne daha yüksek oranlarda katılması gerekiyor. Bir döngüsel süreci hazırlayan bu ortamda nüfusun yarısının kendine has yetenek ve becerilerle mal ve hizmet üretimine daha fazla katkı yapması, ekonomiye yeni bir hareketlilik kazandıracaktır.Bu ailelerin gelirlerinin artması demektir.Ailelerin gelirlerinin yükselmesi de tüketimi artıracak ve o da ekonominin canlı, dinamik kalmasını sağlayacaktır. Bu nedenlerden dolayı hükümetler ve uluslararası ekonomik kuruluşlar, kadınların iş hayatına atılmalarını ve girişimcilik yapmalarını teşvik eder.Hükümetler yapılan projelere destek vermekle, teşviki artırmakla, zaman zaman finansal imkan tanıyarak;uluslararası kuruluşlar da hibe ayağı oluşturarak ve yine kadınların istihdamı ve iş gücü dünyasında daha fazla yer almaları adına bu tarz da girişimler ve projelere destek sağlamakla böyle bir yükümlülüğü üstlenmişlerdir.

Kadın istihdamının düşük olması sorusunun yanıtını kadına sağlanan ‘sosyal güvencenin yetersiz olması’ şeklinde açıklanabilir. Büyük bir sorun olan sosyal güvencesizliğin berberinde getirdikleri, insan üzerinde büyük etkilere sahiptir.Hatta kadınların sosyal güvencelerini genellikle babaları ve kocaları üzerinden sağladıkları bile gündemde olan bir konudur.Bu çıkarımdan bir sonuç elde edilebilir ki o da Türkiye’ de ne kadar kadın kendi ayakları üzerinde, kimseye bağlı kalmadan yaşamına devam ediyor?

Türkiye’deki işsizlik oranı 28 üyesi olan OECD ülkeleri arasından kadın işsizliğin en hızlı yükseldiği ikinci ülke arasındadır.Türkiye’de sadece %8.5 mülk sahibi kadın varken bu rakam Amerika’da %50’dir. Ayrıca kadın istihdamı tüm dünyada artış gösterirken ‘Türkiye’de tam tersi bir durum yaşanmakta ve istihdam seviyesi kentteki artışa rağmen kırsaldaki düşüşü etkiyemiyor.Sosyal ekonomik şartlardır bunun temel nedeniTürkiye’deki makroekonomik politikalarda başarı sağlanamaması ve kadınların erkeklere göre toplumda ikinci sınıf statüsüne yerleştirilme çalışmaları,cinsiyet eşitliğinin kabul edilememesi , kadınların hem işgücü piyasasına girişte, hem de girdikten sonra yaşadıkları problemleri derinleştirmektedir. Toplumda Kadınların işsizlik ve aktif işgücüne katılım oranları bir çok nedene bağlı olduğu gibi, aldıkları eğitime göre de farklılaşmaları en önemli etkenlerdendir.

İş Kurmada

Kadın Girişimcilerin Eğitim Düzeyi

Yardım Alanlar

Yardım Almayanlar

Toplam

      n

%

N

%

N

%

İlkokul Mezunu

     8

18.2

36

31.8

44

100

Ortaokul Mezunu

    12

50

12

50

24

100

Lise Mezunu

    60

62.5

36

37.5

96

100

Üniversite Mezunu

    44

73.3

16

26.7

60

100

Toplam

124

55.4

100

44.6

224

100

Şekil 1. Girişimci Kadınların Mesleki Eğitim Durumlarına Göre Kadın Girişimcilerle İlişkileri

Bu da gösteriyor ki eğitim seviyesinin yüksek olması toplumda kadının da iş gücü piyasasında bir yere sahip olmasını beraberinde getiriyor ki bu da ‘girişimci kadınları’ doğuruyor.

Kadın girişimciliği kendine güvenen ,yaratıcılık ruhuna haiz,yenilikçi, risk alabilen, rekabetçi, akılcı, bağımsız vs gibi özelliklere sahip kişilerin bir araya gelerek istenç ve inançları ve de çabalarıyla toplum içerisinde finansal geliri olan kesimin içine girmiş kişilerdir.

Girişimcilik, düşük istihdamın rayına oturtulmasında kadınlara da bir yer veriyor ve yeni iş olanaklarının yaratılması zorluklarına karşı etkili bir çözüm olarak görülmektedir. Türkiye’de girişimciliğin desteklenmesi, Avrupa Birliği’ne giriş süreciyle birlikte başlamış yeni bir olgudur. AB ,OECD, BM gibi platformların kadın girişimciliğine verdiği önemden dolayı bu durum Türkiye’yi teşvik etmiş ve kadınların kariyerine, toplumda işgücü çoğunluğunu oluşturmaya ilişkin atılan adımlar genişletilmiştir. Özellikle yakın dönemde, kadın girişimciliği üzerinde çalışan kurumların sayısında ve etkinlik düzeylerinde artış olmuştur. Bu kurumlar eğitim, danışmanlık, mentorluk (yönderlik), meslek eğitimleri gibi çeşitli aktiviteleri gerçekleştirmektedir. Yine de bu aktiviteler, kaynak kıtlığı nedeniyle ihtiyaca cevap vermekte yetersiz kalmaktadır. Girişimcilik alanında kadınların eğitiminin önemi ve yetenek eksikliği, kadın kurumları tarafından sıkça vurgulanmaktadır. Bunu önlemeye yönelik çalışmaları hayata geçirmek için devlet kurumları hem kendi başlarına, hem de sivil toplum örgütleri, üniversiteler ve diğer kurumlarla ortaklaşa projeler yürütmektedir.

ÜLKEMİZDE YAPILAN PROJELER

Adapazarı ‘nda keçi sütlü efsun sabunlarından yüzde yüz organik el sabunları yapımı,bluzlara ve Çanakkale Karatepe’ nin organik zeytinyağından keçeden yapılmış yastık ve kilimlere kadar farklı ürün yelpazesi oluşturulmuştur.
Anadolu’dan girişimci olmak isteyen üniversite öğrencisi kızlara üyeleri olan şirketlerde staj imkanı sağlamak, amaç güç birliği oluşturmak ve lobi faaliyetlerini güçlendirmektir.
‘Su damlası projesi’;özellikle KOBİ yöneticisi olan kadın girişimcilere yönelik olduğu görülen bir çalışmadır.AB aktif iş gücü programı kapsamında AB tarafından desteklenmekte ve İŞKUR tarafından yönetilmekte, KAGİDER(Kadın Girişimciler Derneği)tarafından desteklenen kurumların yanın da ticaret, sanayi odaları ve üniversitelerdir. AB fonları ve çeşitli özel ve kamu kurumları sponsorluğunda yürütülen proje, kadın girişimcileri insan kaynakları danışmanlığı ve kişisel eğitim alanlarında desteklemeyi ve eğitmeyi amaçlamaktadır. KAGİDER, bu kapsamda 50 kadının seçilip, işyerlerini kurmaları konusunda destek verecektir. TESK, İş Geliştirme Merkezlerinin kurulmasından sorumludur ve izleyici kurum KOSGEB’dir. tarafından uygulanmaktadır ve Yine İŞKUR’ un izlemesinde, Girişimciliği Geliştirme Programı, KAGİDER ve Sabancı Üniversitesi tarafından uygulanmaktadır.
KOSGEB( Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı), İŞKUR(Türkiye İş Kurumu), KSGM(Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü) kapsamında kadın girişimcilik faaliyetlerini destekleyen projelerde yer alırlar.
‘İşte kadın koalisyonu’;kadın iş gücüne yönelik lobi faaliyetlerini içeriyor.Türkiye nin her yerinden iş kadın ve girişimci kadın derneklerinin bir araya gelerek kadınların girişimciliğini desteklemek adına oluşturulan büyük bir platformdur.Ekonomik, sosyal ve kültürel bakımdan kazanımları iş hayatında sağlamak sorunlara çare aramak, toplumsal statülerini yükseltmektir. Diğer bir amaç ise AB yolundaki kadın bilgi ağının yükseltilmesidir.
Türkiye de ağırlık tekstil, finans sektöründe girişimcilik ağır gösteriyor.Bu dünyada kadın hizmet sektöründe yoğunlaşıyor.
Desteklenen aday projeler ise, doğal sabun ticareti,el yapımı vs
AGİDEM(GAP girişimci destekleme merkezleri) Avrupa Konseyinden fonlanan ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Fonu ile birlikte hareket eden GİDEM bölgedeki 45 kadına verdiği yaklaşık 40 milyar kaynakla işyerleri açılmasına destek oldu ayrıca Adıyaman Diyarbakır,Mardin,Şanlıurfa,Gaziantep’ te kadın istihdamına yönelik saha çalışması yaptı.Ev tekstili ve galoş üretimi özgürlüklerin desteklenmesi ve onlara iş imkanı yaratılması konusunda hazırlanan bir projedir. Mardin şarabı projesi.
Diyarbakırlı kadınların yaptıkları el emeği kutular İstanbul’ da hediye kutuları olarak Pazar bulması dekoratif kutu ve ev tekstil atölyesi de kuruldu.
AB’nin desteğiyle İŞKUR ’un yürüttüğü uygulamasını Çağdaş Eğitim Vakfı’nın yaptığı işsiz olana gelirli kadınlara çocuk bakıcılığı eğitimi vererek iş bulma olanağı sağlayan bir kucak sevgi kapsamında 200 kadın projesi.
AB desteğiyle hayata geçirilen ‘Doğal ve kültürel’ miras kapsamında kadına yönelik sürdürülebilir geçim projesi’’ sayesinde İzmir Kula Manisa’daki işsiz kadınlara kurs verme projesi.
KADAV(Kadınlar Dayanışma Vakfı) 17 Ağustos 1999 Marmara depreminde zarar gören ve sosyal ekonomik açıdan desteksiz kalmış kadınlara dayanışma amacıyla İstanbul da bir araya gelen geniş katılımlı bir kadın platformunun çalışmalarından doğdu.
Mor çatı , kadın sığınakları çalışma merkezleri.
ABİGEM Avrupa Birliği iş geliştirme merkezleri(kadın girişimciliği programı)
Meslek kazandırıcı program kapsamında büro yönetimi bilgisayar ve muhasebe eğitimi
KA-MER (kadın girişimciler için destek projesi) vakfı TÜSİAD tarafından destekleniyor
TİKAD(Türkiya İş Kadınları Derneği)
KEDU (Kadınlar Emeğini Değerlendirme Vakfı) Micro kredi sistemi
KA-DER( Kadın Adayları Eğitime ve Destekleme Derneği)
Uçan süpürge projesi
Yürütücü örgütler kadın çalışmaları ve politikaları merkezi
ÇATOM (Çok Amaçlı Toplum merkezi) UNİSEF ve Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge kalkınma idaresi kurulmuştur .Eğitim programları,sağlık programları,sosyal destek programları,işbirliği.ÇATOM' ların yerel, ulusal, uluslararası kamu ve sivil toplum kuruluşları tarafından ziyaret edilmesi, ulusal ve uluslararası düzeyde akademik çevrenin ilgisini çekmesi ve tez konusu olarak ele alınması, ÇATOM katılımcılarının davetli olarak bölge dışına ziyarette bulunması, sergi ve panellere katılması karşılıklı olarak tanışma, tanıma ve etkileşim olanağı yaratmıştır. ÇATOM' ların yerel ve ulusal medyada yer alması kadın sorunlarında duyarlılık yaratmış, kırsal alanda ve varoşlarda yaşayan kadınların sorunları tartışılır hale gelmiştir. Kadının eğitiminin, insan hakları yönünden bir gereklilik ve bunun yanı sıra ekonomik ve toplumsal kalkınmayı güçlendiren bir faktör olduğunun anlaşılmasında katkı sağlanmıştır.
KAGİDER, Türkiye’de örgütlenmiş en geniş kapsamlı kadın girişimciler derneğidir. Ülke çapında kadın girişimciliğini desteklemeyi hedeflemekte ve bu amaçla eğitimler, danışmanlık hizmetleri, krediler, üyeleri için politik ve ekonomik iletişim ağı gibi hizmetler sunmakta ve var olan kadın girişimciliği koşullarını geliştirmeye çalışmaktadır.
TÜGİAD: Türk Genç İş Adamları Derneği: Türkiye’nin ulusal ve uluslararası düzeyde çalışan ilk genç işadamları örgütlenmesi olarak 1986 yılında kurulmuştur. Türkiye’nin başarısını gençlikte görmekte ve genç girişimcilerin desteklenmesini hedeflemektedir.
TÜSİAD: Türk Sanayici ve İş Adamları Derneği. Merkezi İstanbul’da yer almaktadır ve Brüksel’de bir temsilciliği bulunmaktadır. Demokrasi ve insan hakları gibi evrensel değerlere, serbest girişimcilik ve düşünce özgürlüğüne bağlı olan örgüt, Atatürk ilke ve reformları ile kurulmuş demokratik yapıyı geliştirmeyi hedeflemektedir.
MÜSİAD: 5 Mayıs 1990’da İstanbul’da kurulmuş bir İş Adamları Derneğidir. Türkiye’nin bölgede ve tüm dünyada insan hakları ve hukukun üstünlüğü, barış, güvenlik ve sosyal hakların garantiye alındığı bir ülke olarak tanınması hedefini taşımaktadır.
Kadın Girişimciler İş Geliştirme Merkezi (Kuluçka Projesi)
İlgili AB programı kapsamında KAGİDER, bir İş Geliştirme Merkezi kurmuştur. Merkezin amacı, küçük girişimler için kuluçka merkezi olarak çalışarak teknik, teknolojik ve iş temelli destek sağlamaktır. Bu merkez, 60 kadına girişimcilik eğitimleri vermiş ve kadın girişimcilerin seçilen 5 projesi için yer sağlamıştır. KAGİDER üyesi işyerleriyle stratejik ortaklık kurularak olgunlaşmasına destek verilen bu 5 iş kurma projesi, bağımsız işyerleri olma yönünde gelişmeye başlamışlardır
Kadın Girişimciliği Programı, UNDP ve SAP-ESC KAGİDER, GAP Girişimciliği Destekleme Merkezi ve UNDP(Birlrşmiş Milletler Kalkınma Programı) ile ortaklaşa bir proje yürütmüş ve bu kapsamda 18 kız öğrenciye, KAGİDER bünyesindeki işyerlerinde çıraklık imkanı sağlanmıştır. Bu 18 öğrenci, aynı zamanda fikir geliştirme eğitimleri de almıştır. 2004 yılında başlayan proje, 2005 yılının yaz mevsiminde sonlanmıştır.